Een recent experiment van Utrechts webbureau ab-c media maakt het mogelijk om met Google Street View ook kerken van binnen te bekijken. De techniek is toegepast in het project Kerken Kijken Utrecht, maar kan natuurlijk voor veel meer monumentaal erfgoed worden gebruikt.

De nieuwe toepassing is een primeur in Nederland. Arjan den Boer:

Deze mashup (een mengeling van – in dit geval – beelden van Google en Kerken Kijken) is mogelijk met de gloednieuwe Google Maps API v3. Via javascript kunnen webontwikkelaars kaarten naadloos in de eigen website integreren, en er van alles aan toevoegen, zoals aanklikbare punten of eigen kaartlagen. In de nieuwe versie, die nog geen maand oud is, kunnen ook Steet Views gemengd worden met eigen materiaal. Niet alleen door markers over de straatbeelden te plaatsen, maar ook door complete panorama’s toe te voegen en te koppelen aan die van Google.

Naast de API van Google, kennis van JavaScript zijn ook een panoramafoto’s onontbeerlijk. Hoe je die maakt, beschrijft Arjan in een eerder blogbericht.

Zoals dat hoort bij experimenten, is het wel een zaak van passen en meten, tweaken en opnieuw proberen, maar het resultaat ziet er veelbelovend uit!

Deze week werd bekend dat de Spaanse stad Sevilla grotendeels in 3D te bewonderen is in Google Earth. Vliegend door de virtuele stad krijg je de indruk SimCity te spelen, de wereldberoemde stedenbouwsimulator. Dat zou trouwens een mooie mash-up kunnen zijn!

Deze 3D-visualisatie is gemaakt met Google SketchUp. Wie benieuwd is hoe het werkt, kijk eens naar onderstaand fimpje. Wie direct aan de slag wil, kan de gratis tool direct downloaden.

Directeur van het NAI Ole Bouman is niet bescheiden wanneer het gaat om de nieuwste App van het architectuurinstituut: UAR, ofwel Urban Augmented Reality. Ole noemt de UAR niet minder dan een paradigmawisseling. Een telefoonapplicatie (werkende op de Iphone en Android telefoons) waarmee het NAI letterlijk buiten haar eigen muren treedt.

Vandaag presenteerde NAI vol trots deze inderdaad revolutionaire nieuwe software. Op basis van de Layar-techniek en geolocaties zijn de stad Rotterdam voorzien van 350 locaties waar de gebruiker met zijn telefoon letterlijk kan zien welk gebouw er heeft gestaan, zal staan, zou hebben kunnen staan of wie de architect is van het huidige gebouw. Door simpelweg de slimme telefoon te richten op een van de “points of interest” verschijnen 3d-modellen, foto’s, filmpjes en achtergrondinformatie. De bronnen voor deze App komen slechts deels uit de archieven van het NAI. Belangrijke leveranciers van beeld zijn ook het Gemeentearchief Rotterdam, verschillende architectenbureau’s en projectontwikkelaars. Ook is het bedoeling gebruik te gaan maken van crowdsourcing: gewone gebruikers mogen dan ook informatie gaan toevoegen over gebouwen in de stad. UAR is dus verre van statisch. Omdat beelden soms veelzeggender zijn dan woorden is het volgend filmpje aanbevolen kijkvoer:

Bijzonder in UAR is onder andere het gebruik van 3D modelling. Verschillende 3D modellen van gebouwen die nog nog in het Rotterdamse straatbeeld moeten verschijnen zijn in de App reeds zichtbaar. Dat de fantasie heerlijk op hol slaat bij dergelijke toepassingen bleek uit een radiofragment waarin een geinterviewde jongedame zei: “dan heb je het echte gebouw niet meer nodig”. Bono (citeer hem met mate) van U2 zong het al een tijdje geleden: even better than the real thing…

Dat het NAI zich bewust is van deze verregaande implicatie bleek uit een aantal “boude stellingen” die Bouman aan het eind van de bijeenkomst mocht beantwoorden. Zo werd hem voorgelegd dat bij het gemeengoed worden van dergelijke toepassingen “fysieke ruimte heeft geen betekenis meer zou hebben” en daarmee de rol van architectuur en het NAI uitgespeeld zou zijn. Bouman bestreed met verve deze stelling door te wijzen dat de fysieke beleving van ruimte zoals een gebouw die biedt iets onvergelijkbaars is.

Terugkerende naar de bouwput blijkt het maken van UAR een lastige klus. Ferry Piekart, projectleider van UAR, schetste wat problemen waarmee werd gekampt. Zo laat de GPS qua nauwkeurigheid te wensen over. Een virtueel gebouw kan daarom soms een aantal meter naast de plek bevinden waar het zou moeten staan. Een ander probleem bleek de interferentie van elektromagnetische velden: een passerende tram verstoord de Layar applicatie. UAR vraagt ook het uiterste van de huidige generatie telefoons: de processor krijgt het bij het gebruik van UAR het zo te verduren dat het arm apparaat letterlijk heet wordt. Auw!

UAR stopt niet bij Rotterdam. Later dit jaar volgen Den Haag, Utrecht en Amsterdam en in de komende jaren zullen andere steden volgen.

Nog verder denkende slaat de fantasie van uw verslaggever ook op hol: wat zou er allemaal met augmented reality niet nog meer mogelijk zijn met al het reeds gedigitaliseerde erfgoed? Het positioneren van Vermeer’s Gezicht van Delft op het huidige stadsbeeld van Delft? Wij dromen door…

Meer lezen:

• NAI UAR info: http://www.nai.nl/content/674853/3d_architectuurapplicatie
• Augmented reality toepassingen in erfgoedland

• Presentatie Daniël Pletinckx (PDF, 21 MB)
• Presentatie Kim Dylla (PDF, 6,5 MB)
• Presentatie Michael Zöllner (PDF, 1 MB)
• Presentatie Animotions (PDF, 12 MB)

Wie de lezingen gemist heeft over Rome Reborn tijdens de studiedag Virtuele Historische Steden, krijgt in deze korte documentaire door Bernie Frischer de achtergronden uitgelegd van het Rome Reborn-project. De documentaire is gemaakt bij de presentatie van het project tijdens SIGGRAPH 2008.

Deze week staat bij DEN geheel in het teken van 3D en historische visualisaties. Geen onbekend thema, we hebben daar al vaker over geschreven en georganiseerd, maar in deze week is er wel heel veel rond dit onderwerp te doen.

Virtuele reconstructie van Pompeï gemaakt met CityEngine-software.

Allereerst ontvangen we donderdag op het kantoor van DEN en Europeana (we zitten beiden in de Koninklijke Bibliotheek) drie Amerikaanse gasten in de vorm van Bernie Frischer en Kim Dylla, van de universiteit van Virginia. Beiden hebben veel ervaring opgedaan op het gebied van historische visualisaties, niet in de laatste plaats via het project Rome Reborn (zie ook film hieronder).

Samen met hen zullen we gaan praten over de wijze waarop 3D-visualisaties ontsloten kunnen worden in Europeana. Dat daar veel techniek en metadata bij komt kijken, ligt voor de hand. Dit sluit mooi aan bij de doelstellingen van het CARARE-project.

‘s Middags reizen we met hen af naar Delft om op een besloten expertmeeting te praten over historische verantwoording. Want hoe geef je nu in een 3D-model aan wat je hebt gereconstrueerd op basis van archeologische en historische gegevens, en wat meer op basis van eigen interpretatie is? Deze problematiek speelt ook in de meer fysieke museumarcheologie. Bijvoorbeeld bij de reconstructie van aardewerk laat de restaurateur doorgaans met een ander kleur gips ook zien wat origineel is en wat later is aangevuld. De vraag is, hoe maak je op digitale wijze dat onderscheid.

Verder raken 3D-visualisaties na loop van tijd los van de applicatie waarvoor ze ooit zijn gemaakt. Dan ontbreekt de context waarin de bronnen en ideeën achter zo’n reconstructie beschreven worden. In het London Charter is al een opzet gemaakt voor een verantwoording, de vraag is nu, hoe geven we daar een praktische uitwerking aan. Op deze middag zullen we daar over praten met vertegenwoordigers van bedrijven die veel visualisaties maken en medewerkers van de TU Delft.

Het Forum Romanum, gereconstrueerd in Rome Reborn.

Op vrijdag organiseren we samen met het Allard Pierson Museum een symposium met als titel Virtuele Historische Steden. Op deze dag presenteren negen deskundige sprekers hun projecten en geven zij aan hoe deze historische visualisaties gebruikt worden en kunnen worden bij bijvoorbeeld city marketing, onderwijs en erfgoedtoerisme. Een van de sprekers zal zelfs zijn verhaal geven vanuit Second Life, staand in zijn eigen reconstructie, zonder dus in levende lijve in Amsterdam aanwezig te zijn.

Wie daar graag bij aanwezig wil zijn kan zich aanmelden via den@den.nl. Deelname bedraagt 55 euro, of 65 euro wanneer ter plekke bij de kassa van het Allard Pierson Museum wordt afgerekend.

Het Noordbrabants Museum in ‘s Hertogenbosch staat aan de vooravond van een grootschalige renovatie en uitbreiding van het museumgebouw en, met de komst van het SM’s, de ontwikkeling van het Museumkwartier. Om iedereen een indruk te geven van de situatie in 2012 is door bureau Design8 en architectenbureau Henket & Partners een digitaal voorproefje gemaakt.

De architecten en vormgevers hebben het nieuwe Museumkwartier in Google Earth gevisualiseerd. Daarbij kan het nieuwe gebouw niet alleen van buiten, maar ook uitgebreid van binnen al worden bekeken. De bezoeker kan zich laten leiden via een vaste route door het museumcomplex, doorklikken naar enkele markante punten of geheel naar eigen keuze zelf door de museumzalen wandelen.

Via een plug-in kan al een kijkje worden genomen in de nieuwe tentoonstellingszalen van het Noordbrabants Museum.

Voor alle duidelijkheid, de presentatie kan gewoon in de webbrowser worden bekeken. Alleen een Google Earth plug-in is vereist.

Voor wie echter het inladen van de hele Google Earth-presentatie te veel problemen oplevert (er gaat inderdaad wel het nodige dataverkeer aan de presentatie vooraf), is er ook een filmpje gemaakt waarin de hele presentatie in vijf minuten wordt doorlopen.

Met dank aan ZB Digitaal voor de tip.

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam bestaat 75 jaar en viert feest met onder andere een bijzondere tentoonstelling over de toekomst van museale exposities. Wat zijn technologische hoogstandjes die een bezoek aan het museum van de eenentwintigste eeuw nog spannender en leerzamer maken? In het museum is daarvan alvast een voorproefje te zien op de tentoonstelling Toekomst voor het verleden:

In het Allard Pierson Museum kan deze farao in 3D worden bekeken, zonder een 3D-brilletje nodig te hebben.

• 3D-visualisaties van archeologische objecten die de bezoeker kan zien zonder een speciaal brilletje op te hoeven zetten;
• augmented reality, waarmee van een archeologische opgraving een 3D-reconstructie getoond wordt via zakcomputers die de bezoeker individueel kan bedienen;
• en een in Italië ontwikkeld, archeologische presentatie waarbij vier bezoekers met hun avatars à la Second Life tegelijkertijd kunnen dwalen door een virtuele Romeinse villa.

In het Allard Pierson Museum worden deze drie nieuwe technieken getoond aan de hand van objecten uit de eigen collectie.

Tegelijk met de tentoonstelling worden door het museum ook drie workshops georganiseerd rond het gebruik van deze nieuwe media in musea. De eerste daarvan werd op 19 en 20 mei gehouden en had als titel Interactivity and virtual reconstructions in cultural heritage. De reconstructie van de Romeinse Villa di Livia werd gebruikt als voorbeeld voor de presentaties en discussies over de toepassing van de technieken. Aan de workshop deden zowel archeologen, museummedewerkers als ook kunstenaars en computerprogrammeurs mee.

De eerste dag bood een goede en brede introductie op 3D-reconstructie van archeologische bronnen. De essentie ervan is niet om het verleden te reconstrueren, maar om alle kennis die we hebben over een archeologisch object op een gefundeerde wijze samen te brengen, aldus Daniël Pletinckx, directeur van Visual Dimensions en medeorganisator van de workshop. Zo wil je bijvoorbeeld ook de ontwikkeling van een gebouw door de tijd in de visualisatie mee kunnen nemen. Uitgangspunt voor 3D-reconstructies is de London Charter, om de wetenschappelijke bruikbaarheid te garanderen. Dat wetenschappelijke betrouwbaarheid kan samengaan met artistieke geloofdwaardigheid liet Jan de Rode zien. Door bijvoorbeeld de luchten achter de reconstructie van het archeologische object in de visualisatie op een schilderachtige wijze te benaderen, wordt de aantrekkelijkheid en overtuigingskracht van de visualisatie vergroot. Jean Pierre van Maasakker liet de laatste ontwikkelingen zien op het gebied van interactieve mogelijkheden van 3D-reconstructies. De middag van de eerste dag was gewijd aan het Villa di Livia-project, een onderdeel van een groter onderzoeksproject naar de Via di Flaminia. Sofia Pescarin en Eva Pietroni (beiden werkzaam bij CNR) gingen uitgebreid in op de achtergronden en doelstellingen van de reconstructie van de villa en het omringende landschap.

Daniël Pletinckx geeft een hands-on presentatie aan de deelnemers van de workshop.

Tijdens de tweede dag werd stil gestaan bij iets wat nog veel visualisaties hindert: overtuigende avatars. De meeste personages in virtuele werelden zien er helemaal niet zo ‘echt’ uit. Hun bewegingen zijn vaak schokkerig en doen robotachtig aan. Arjan Egges van de Hogeschool Utrecht liet zien welke proeven worden gedaan om te komen tot meer realistische bewegingen en weergave van menselijke emoties, zonder dat dit leidt tot veel zwaardere computerberekeningen. Vervolgens werd een visualisatietool van Dassault Systèmes, 3Dvia Virtools, gepresenteerd en vertelde Eva Pietroni over het gebruik van iPhones als een nieuwe museumgids op de site van Villa di Livia.

Meer informatie, inclusief de presentaties, is beschikbaar op de website over van het Allard Pierson Museum. Via de website CELIT Museum Technology kunnen nog meer spannende technische snufjes op museumgebied worden bekeken.

Ook een virtuele wandeling maken door het oude Rome, zoals in het Rome Reborn-project? De hoge vlucht die 3D-applicaties, “serious” games en andersoortige visuele toepassingen de afgelopen jaren hebben gemaakt, beloven ons een meer persoonlijke beleving van het verleden.

Ondanks hun toenemende populariteit worden deze historische visualisaties niet zelden afgedaan als niet-wetenschappelijke animaties. Daarbij wordt voorbij gegaan aan het vaak gedegen historisch bronnenonderzoek dat aan deze reconstructies vooraf ging. Is die kritiek dus wel terecht?

Op donderdagmiddag 12 maart 2009 wijdt de VGI een studiemiddag aan dit onderwerp. Op die middag wordt ook de VGI-Innovatieprijs 2008 uitgereikt. Voor meer informatie http://www.vgi-online.org/?p=136.

Gebruikers van Google Earth kunnen vanaf nu ook virtueel door het oude Rome wandelen. Google maakte voor de uitbreiding van zijn populaire kaartenprogramma gebruik van het onderzoeksprogramma Rome Reborn van de Universiteit van Virginia, dat op zijn beurt gebaseerd is op een gedetailleerd schaalmodel, de Plastico di Roma antica.

Het oude Rome kan als laag over de moderne kaart of luchtfoto van Rome worden geprojecteerd. In totaal zijn 6700 gebouwen gereconstrueerd. In elf gebouwen kan ook een kijkje binnen worden genomen, zoals in het Colosseum, de gladiatorenschool of de Tempel van Venus.

Eerder bewerkte Google de skyline van Miami, München en Boston al tot 3D-kaartlaag, maar het oude Rome is de eerste historische visualisatie.