Op uitnodiging van DEN heeft Kees Grijpink van het Meertens Instituut een gast-blogpost geschreven over zijn bezoek aan de Recorded Sound Division van de Library of Congress (LoC) in Washington. Hij kreeg hier een uitgebreide demonstratie van een innovatieve techniek om oude audiomaterialen af te kunnen spelen en te digitaliseren. Lees hieronder zijn verslag.

—
Tijdens mijn bezoek aan de Library of Congress heb ik kennis gemaakt met een groot aantal mensen die zich direct of indirect bezighouden met de conservering van audiomateriaal. Peter Aleya, werkzaam in Washington bij de Recorded Sound Division van de LoC, is samen met Carl Haber (Lawrence Berkeley National Lab) de bedenker en ontwikkelaar van het project I.R.E.N.E. (Image, Reconstruct, Erase, Noise, Etc.). Dit project is een in samenwerking ontwikkelde 2D- en 3D-scanner, waarmee een image kan worden gemaakt van de groeven van geluidsdragers zoals wasrollen en grammofoonplaten. Men maakt een 2D-of 3D-scan van een geluidsdrager en de gemaakte image kan vervolgens via een ‘virtuele platenspeler’  hoorbaar gemaakt en opgeslagen worden.

3D-scanner voor wasrollen

Tijdens de demonstratie van het prototype werd al snel duidelijk dat de mogelijkheden en resultaten van dit apparaat zeer goed te noemen zijn en dat de reproductie van vintage en zelfs beschadigd audiomateriaal via deze ‘virtuele platenspeler’ voor de komende jaren onovertroffen zal zijn. Alhoewel het nu ook al mogelijk is om gebarsten wasrollen af te spelen, kan men met dit systeem zelfs losgelaten stukken acetaat, van bijvoorbeeld acetates met een glazen basis, apart inscannen, om ze vervolgens als een puzzel in elkaar te zetten.

In vergelijking met de Optical Turntable die al zo’n 10 jaar in gebruik is bij het Meertens Instituut, is de bediening van het prototype van project I.R.E.N.E. eigenlijk vrij eenvoudig te noemen. Afhankelijk van de afmeting en de ‘speelduur’ van de geluidsdrager, is een 1:1 overzetting vrij snel voltooid. Volgens de ontwerpers is het ook niet direct noodzakelijk dat de geluidsdrager vooraf wordt gereinigd. Normaal gesproken is dit al een tijdrovende bezigheid met kans op onherstelbare schade van de geluidsdrager, bijvoorbeeld bij acetaat op glas.

Het is uiteindelijk de bedoeling dat er alleen een 3D-versie operationeel zal zijn. Maar tegen de tijd dat I.R.E.N.E. beschikbaar is voor derden, zullen wij bij het Meertens Instituut helaas de digitalisering van onze vintage grammofoonplaten al voltooid hebben.

Kees Grijpink
Hoofd audio digitalisering Meertens Instituut

Voor eventuele aanvullende informatie, kunt u per e-mail contact opnemen met Kees Grijpink: kees.grijpink@meertens.knaw.nl.

Website audioconservering: www.meertens.knaw.nl/meertensnet/wdb.php?sel=138820.

“Beeldcollecties zijn het belangrijkst en geluid is een stiefkind”, concludeerde Kees Slager zijn onderzoek naar de gesteldheid van oral history (audio) materiaal bij provinciale erfgoedinstellingen. Als journalist, schrijver en oprichter van het VPRO-radioprogramma OVT, gaf hij op 27 mei 2010 de thematische inleiding bij de kick-off van het project Verteld Verleden.
Slager doelde met zijn opmerking op de vele audiobandjes die als ruw materiaal door bijvoorbeeld journalisten gebruikt zijn om tot een geschreven tekst te komen. Deze collecties sluimeren nu nog grotendeels in de archieven. Niemand die er gebruik van kan maken of zelfs maar weet wat er allemaal precies op staat. 

Het zou zonde, nee veel eerder een gemiste kans, als ik u nu hier snel navertelde wat iemand die sinds 1957 in de praktijk met oral history werkt, te vertellen heeft. Dat moet u zelf zien – en vooral horen. Daarin ligt juist de magie en de toegevoegde waarde van gesproken taal: je hoort de stiltes, de emotie en alles wat je niet zo maar in woorden kunt vatten.
Naar het motto “Bakker, eet je eigen brood” hebben de spraakherkennings-experts dan ook alle lezingen en presentaties van de bijeenkomst in één video online beschikbaar gesteld. Nee, het was niet nodig om van elke spreker een aparte video beschikbaar te stellen. En nee, u hoeft niet bang te zijn dat u voor een bepaalde sessie het hele filmpje vooraf moet kijken. In de video is namelijk een menu ingebed waarmee u met één klik naar de juiste plek gebracht wordt, waarna het fragment begint (zie de schermafdruk hieronder).

Kees Slager met links in beeld het transparante menu met hoofdstukken in het videoverslag. Door middel van een klik komt men naar de plek in de video waarop de gewenste presentatie staat.

Deze technologie zal ook in het eindproduct van het open platform voor oral history door de deelnemende instellingen gebruikt kunnen worden. De komende jaren zal het ontwikkelproject Verteld Verleden het gemeenschappelijk gedistribueerd toegankelijk maken van Nederlandse oral history collecties nog verder uitwerken. Vooral het bundelen en verspreiden van kennis en mogelijkheden op dit gebied – zodat alle verschijningsvormen van oral history beter ontsloten kunnen worden - staan centraal.

Technologische aspecten
Franciska de Jong van de Universiteit Twente en projectleider van het geralateerde CATCH project Access to Oral History (CHORAL) presenteerde het technologische perspectief. Ze legde kort de  drie verschillende manieren van spraakherkenning uit (HEAVY / LIGHT / LINK GENERATION FOR CROSS-MEDIA PRESENTATION), waarmee de Universiteit Twente in de afgelopen jaren ervaring heeft opgedaan of aan heeft meeonwikkeld. Ze onderstreepte dat in een open portaal als ‘Verteld Verleden’ het gebruik van open standaarden, open source en de noodzaak tot samenwerking met  collectiebeheerders en eindgebruikers van groot belang zijn.

You are what you share
Over harvesten, spraakherkenningstechnieken, indexeren, zoeken en de eisen aan de gebruikersinterface was al goed nagedacht, zo bleek uit de presentaties die in de middag door de projectdeelnemers gegeven werden. Dat het project moet aansluiten bij open standaarden is duidelijk. Alleen welke standaarden dat precies zullen zijn, moet nog worden vastgesteld. De gebruikersinterface (lees: de videoplayer) is in ieder geval al open source en beschikt over de mogelijkheid om materiaal niet alleen op de portal, maar ook op de homepage van de instelling of zelfs in sociale netwerken te embedden. Vooral over laatstgenoemde functionaliteit ben ik persoonlijk heel blij, want delen met je netwerk is zo helemaal van deze tijd. Ik zou niet meer zonder kunnen. Oftewel: You are what you share.

Spreken is zilver, ontsluiten is goud
‘Verteld Verleden’ heeft ook als doel duidelijke richtlijnen en best practices voor collectiebeheerders op te stellen, zodat ze zelf aan de slag kunnen met de nieuwe technologie. Opdat oral history in toekomst geen ondergeschoven kindje blijft en er nog vele schatten in de Nederlandse archieven ontdekt kunnen worden!

Op eens lijkt web video overal om ons heen, maar wie ooit zelf “iets op film heeft vastgelegd” weet hoe groot digitale videobestanden kunnen zijn. Hoe kan dat toch over het web worden verspreid? Dankzij compressie. Ars Technica zet de meest gebruikt video compressie-formaten overzichtelijk op een rij.

… maar de tand des tijds tast iedereen en alles aan.

Gelukkig zijn er instituten die zeer zorgvuldig de schade zo beperkt mogelijk houden, een daarvan is het Conservation Center for Art and Historic Artifacts (CCAHA).

Onder de titel A race against time: Preserving our Audiovisual Media lanceerden zij vorige week op UNESCO werelddag voor Audiovisueel erfgoed (27 oktober 2009) een reeks videolezingen. Deze videolezingen zijn gebaseerd op CCAHA’s nationale professionele ontwikkelingsprogramma.

De onderwerpen van de korte videolezingen zijn: Audiovisual Preservation Basics, Film Preservation (2 delen), Audio Preservation, Video Preservation en Contracting for Reformatting.

De videolezing: Audiovisual Preservation Basics
Please enable Javascript and Flash to view this Viddler video.

Met medewerking van vooraanstaande deskundigen uit de Verenigde Staten, zoals George Blood (hoofd ‘Safe Sound Archives’, Philadelphia PA), Alan Lewis (consulent audiovisuele archieven Washington DC) en Sarah Stauderman (preservation manager Smithsonian Institution Archives, Washington DC).

Met dank aan PACKED

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid roept alle media-deskundigen van ons land, en dat zijn er miljoenen, op om hun kennis met elkaar te delen in de Beeld en Geluid-wiki.

Beeld en Geluid heeft de wiki vorig jaar opgezet als een laagdrempelig platform om kennis over audiovisuele media in Nederland te verzamelen. Momenteel zijn er zo’n 2.000 films, radio- en televisieprogramma’s en meer dan 400 biografieën te vinden.

Om gebruikers op de wiki te wijzen, is een promotiefilm gemaakt, waarin mediadeskundige en programmamaker Bert van der Veer uit de doeken doet hoe de titel Goede Tijden Slechte Tijden is ontstaan en componist Stephen Emmer vertelt over de dagelijkse deurbel in het Acht Uur Journaal.

De Beeld en Geluid-wiki is een initiatief van Beeld en Geluid in het kader van het project Beelden voor de Toekomst. In dit project worden de komende zeven jaar in Nederland 137.200 uur video, 22.510 uur film, 123.900 uur audio en 2,9 miljoen foto’s gedigitaliseerd.

Het doel van Beelden voor de Toekomst is audiovisuele collecties te behouden, te ontsluiten en van informatie (metadata) te voorzien.

Steeds meer Nederlandse musea zijn te vinden op YouTube. Het Rijksmuseum bijvoorbeeld. Of het Nieuwland Erfgoedcentrum. Of het Stedelijk Museum met het project Het Stedelijk in de Stad.

Ook het Nederlands Fotomuseum heeft een videokanaal op YouTube. Maar waarmee het Fotomuseum zich onderscheidt is door naast het tonen van eigen werk, ook leuke en waardevolle videofilmpjes van anderen op YouTube te verzamelen en te rubriceren. Die filmpjes kunnen over de geschiedenis van de fotografie gaan, over een fotograaf over wie een tentoonstelling in het museum te bezichtigen is of omdat ze om een of andere reden een relatie tot het museum hebben. Op deze manier gebruikt het Fotomuseum YouTube als een extra av-collectie waarnaar verwezen kan worden in het kader van tijdelijke tentoonstellingen of educatieve doelen.

En als bezoeker hoef je niet langer zelf uren de videowebsite af te zoeken naar relevant materiaal.

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft per december 2008 een leerstoel gevestigd bij de opleiding Algemene Cultuurwetenschappen aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Het doel van de Beeld en Geluid-leerstoel is de studie van audiovisuele communicatie in opdracht. Beeld en Geluid heeft een groot aantal van dergelijke producties in zijn collecties. Het rekent het zich tot zijn cultuurhistorische taak hiervan een representatief overzicht te kunnen presenteren. In het kader van de leerstoel zal onderzoek naar de (historische) context van deze vormen van audiovisuele communicatie worden gedaan. Prof.dr. Bert Hogenkamp is benoemd tot leerstoelhouder. Voor een periode van vijf jaar zal hij gedurende een dag in de week invulling geven aan onderzoek, onderwijs en publicitaire activiteiten in het kader van de leerstoel.

De dagelijkse instroom van radiomateriaal bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is geheel “dragerloos” geworden. Radio werd sinds 2002 al digitaal opgenomen en vervolgens op CD-R gebrand, maar nu worden de bestanden rechtstreeks doorgestuurd naar het digitale archief. In de afgelopen jaren zijn er maar liefst 75.000 CD-R’s door de handen van de Nederlandse technici en documentalisten gegaan. De overgang op een volledig “dragerloze” archivering werd feestelijk ingeluid met de overhandiging van de laatste CD-R, in platina uitgevoerd.

Het Zuiderzeemuseum was tijdens de Amsterdamse Museumnacht aanwezig en toonde zijn collectie aan het grote publiek door vanaf een varend museumstuk beelden te projecteren op de gevels van de omliggende grachtenpanden. Kunstenaar en regisseur Arnout Hulskamp projecteerde vanaf het water de door hem gemixte beelden in de vorm van een meer dan levensgroot geprojecteerde fruitmachine. Met een druk op een knop mixte het publiek de digitale collectie.

De projecties zijn een mix van historische en hedendaagse collectiestukken van het Zuiderzeemuseum, gecombineerd met archiefbeelden speciaal voor dit experiment beschikbaar gesteld door het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. De samenwerking met het Zuiderzeemuseum komt voort uit het project Open Beelden, dat het creatief hergebruik van audiovisueel erfgoed wil stimuleren.

Zoekgigant Google heeft bekend gemaakt dat het de volledige beeldcollectie van het Amerikaanse tijdschrift LIFE gaat digitaliseren en online ontsluiten. De beeldcollectie van LIFE strekt van de tweede helft van de achttiende eeuw tot heden en bevat ongeveer tien miljoen foto’s. Het tijdschrift heeft een grote reputatie op het gebied van journalistieke fotografie en in de collectie zijn dan ook veel beroemde foto’s terug te vinden die historische hoogte- en dieptepunten beschrijven. De historische collectie bestaat uit foto’s op glasplaten, etsen, filmnegatieven en afdrukken; slechts een klein gedeelte daarvan was tot op heden in digitaal formaat voorhanden. Tien procent van de collectie is inmiddels gedigitaliseerd en kan vanaf vandaag in Google Images worden bekeken.