David Pogue van The New York Times legt uit wat de niet te missen social media zijn – en dat in slechts 3 minuten, dat moet je toch even zelf bekijken:

Video-registratie van Jeffrey Veen‘s lezing tijdens Web 2.0 Expo over het visualiseren van grote hoeveelheden data op het Web.

Wordt het u soms te abstract met al die digitale nieuwigheden? Zoals augmented reality? Deze letterlijk vertaalde ‘toegevoegde realiteit’ is een technologie waarbij virtuele beelden worden toegevoegd aan concrete, bestaande beelden, op smartphones bijvoorbeeld. Maar hoe werkt het dan precies? Bekijk hieronder een Engelstalig common craft-filmpje, waarin helder en kort wordt uitgelegd wat augmented reality is, hoe het momenteel gebruikt wordt en wat voor mogelijkheden het biedt voor de toekomst.

Complexe onderwerpen in plain english
Common craft-filmpjes zijn korte (drie minuten durende) filmpjes waarin complexe onderwerpen op een heldere manier uiteen worden gezet. Bekijk ook eens de filmpjes waarin Twitter en sociale media worden uitgelegd. Bezoek voor meer informatie de website www.commoncraft.com.

Europeana heeft eindelijk haar Public Domain Charter gepubliceerd (alweer twee weken geleden). Het heeft geruime tijd op zich laten wachten omdat het document veel discussie opriep, met name bij de musea. Maar nu is het er dan toch. Persoonlijk ben ik erg blij dat er in Europa hard gewerkt wordt aan het concept “public domain/publiek domein”, door Europeana’s Charter, maar ook door het Europese Thematic Network Communia dat een Public Domain Manifesto heeft geschreven. Het Charter is voor een groot deel op dit Manifesto gebaseerd.

Wat is public domain/publiek domein?
Het concept Public domain wordt door Communia en Europeana toegepast op, (digitaal) Cultureel Erfgoed dat:

• niet meer onder auteurswetgeving valt, omdat de termijn (70 jaar na overlijden rechthebbende) is verstreken
• vanwege zijn aard, bijv. overheidsinformatie, valt onder Public Domain/Publiek domein en openbaar toegankelijk is/moet zijn.

Waar gaat de discussie over?
Er bestaat onder erfgoedinstellingen een zekere terughoudendheid en wellicht ook angst dat Public Domain/Publiek Domein betekent dat zij hun digitale collecties gratis en voor niets moeten weggeven aan wie maar wil, dat derden dit commercieel kunnen/zullen exploiteren en dat instellingen hun eigen inkomsten uit verkoop van (hi-res) digitaal materiaal zullen verliezen.
Deze discussie raakt ook aan innovatie van businessmodellen van instellingen.

In het Charter van Europeana staat dan ook expliciet opgenomen dat het niet bedoeld is om instellingen commerciële exploitatie van publiek domein materiaal te bemoeilijken. Een mogelijkheid is bijv. alleen lo-res materiaal beschikbaar te stellen voor openbare toegankelijkheid en hi-res materiaal te verkopen. De discussie over eventueel verlies van inkomsten wordt bemoeilijkt door ontbrekende cijfers over hoeveel inkomsten instellingen overhouden aan de verkoop van digitaal materiaal. De mensen die ik erover spreek geven meestal aan dat het “peanuts” is.

In de VS waar het concept Public Domain veel sterker leeft is al veel aandacht besteed aan gebruikersvoorwaarden/licenties. Een voorbeeld hiervan zijn de user guidelines van NASA die een onderscheid maken tussen commercieel en niet-commercieel (her)gebruik. Bij deze wil ik instellingen oproepen een reactie achter te laten!

Waarom een Charter en een Manifesto?
Waarom maken mensen zich toch zo druk over Publiek Domein? Het Charter en het Manifest zijn beide geschreven vanuit het perspectief dat het uitermate belangrijk is voor onze maatschappij – de burgers, onderwijs en wetenschap, kortom de kenniseconomie en kennismaatschappij – dat de bronnen waarop onze maatschappij is gegrondvest zo breed mogelijk toegankelijk zijn. Ons gezamenlijk verleden en cultuur, bewaard door de “memory institutions” moet geraadpleegd kunnen worden.

Dit kan binnen de muren van de instelling, maar het internet is voor de meesten tegenwoordig de belangrijkste bron van informatie. Cultureel erfgoed moet gevonden worden. Dit kan op de eigen website van de instelling, maar dit kan ook binnen grote portals als bijv. Europeana of Wikipedia/media die voor een bredere verspreiding kunnen zorgen.

Het Charter & het Manifesto zijn bedoeld om het debat op gang te brengen. Ik hoop van harte dat het gebeurt!

Vrijdag was de officiële opening van Intertain: een nieuw laboratorium binnen de afdeling Informatica van de Vrije Universiteit Amsterdam met faciliteiten voor onderzoek en experiment.

Het ultimieme doel van dit HomeLab is om een realistisch analoge representatie te bieden van de vernetwerkte maatschappij. Dat maakt natuurlijk nieuwsgierig. Het programma van de opening bestond uit een dag van lezingen en demonstraties, waaronder een blok met erfgoed. Eén daarvan betrof een experiment om de webinterface, ontwikkeld binnen MultiMedian E-culture, te gebruiken op een Touch Table. De inhoud is afkomstig van het Amsterdams Historisch Museum waarvan (een deel van) de collectiebeschrijvingen geschikt zijn gemaakt als Linked Open Data. Het zou overigens mooi zijn als het AHM deze semantische data ook voor andere toepassingen beschikbaar zou stellen.

De publieke belangstelling viel me wat tegen ondanks de gratis entree. Wellicht mede dankzij de vrije toegang bleven bijna de helft van de naamkaartjes onopgehaald aan het einde van de dag. Onder de aan- en afwezigen ook enkele collega’s uit het erfgoed en dat vind ik ook logisch. De digitale diensten (website, databases) en de fysieke diensten (tentoonstellingen, studiezalen) worden binnen instellingen vaak redelijk onafhankelijk van elkaar ontwikkeld, beheerd en aangeboden. Juist de koppeling van beide biedt nog unieke waardecreatie. Het HomeLab biedt inspiratie op het raakvlak van digitaal en fysiek. Voor degene die het gemist hebben is een hier de promo.

Het filmpje maakt voor mij nog niet helemaal duidelijk in hoeverre het Home Lab nieuwe vormen van onderzoek naar de interactie tussen mensen en technolgie mogelijk zal maken. Voorlopig zien we een aantal moderne technologiën gedemonstreerd in bestaand gebruiks- en onderzoeksituaties. Wel allemaal in één ruimte en dat is natuurlijk interessant. Een beschrijving van alle faciliteiten is te lezen op de website. Het aantal keren dat het Home Lab de komende tijd bezet zal zijn en het soort gebruik, moet een idee geven van nut en noodzaak van deze nieuwe onderzoeksruimte aan de Vrije Universiteit. Reserveren kan per e-mail. Ik ben benieuwd welk museum of archief zich binnenkort op de VU laat Intertainen.

Gisteravond zond CANVAS het eerste deel uit van The Virtual Revolution, een productie van BBC 2 en Open University. Dit vierluik wordt gepresenteerd door journalist Aleks Krotoski, die in het dagelijks leven onder andere schrijft voor The Guardian. Krotoski ontmoet de “movers and shakers” van de digitale wereld of de “web elite” zoals zij hen noemt.

In de eerste aflevering – The Great Levelling? – sprak zij ondermeer met Steve “The Woz” Wozniak (mede-oprichter Apple), Bill Gates (Microsoft), Tim Berners-Lee (uitvinder World Wide Web), Arianna Huffington (The Huffington Post), Chad Hurley (YouTube) en Jimmy Wales (Wikipedia) over de vraag of het Internet een bruggenbouwer is en of het een hefboom kan zijn voor emancipatie en participatie.

Voor wie aflevering één mocht hebben gemist, deze staat integraal én opgeknipt in verschillende interviews op de CANVAS-website. Volgende uitzending op televisie: dinsdag 20 april om 22.10 uur op CANVAS.

Toegang tot het internet is een mensenrecht, schrijft de BBC vanochtend. De BBC is bezig met een serie over de nieuwe Superpower en bedoeld daarmee het internet. Nederland is altijd een van de koplopers geweest, dit is mooi te zien in deze visualisatie van de groei van het internet.

Ook The Economist had vorige week een special report gewijd aan hoe het internet samenlevingen, wetenschap en economieën veranderd. Dit is het tijdperk van “de industriële revolutie van data”. De verwachting is dat de hoeveelheid digitale informatie elke vijf jaar zal vertienvoudigen. De verwachting is dat dit jaar 1.200 exabyte aan digitale informatie zal worden gegenereerd.

De enorme groei en de snelheid waarmee het gepaard gaat, zorgt ook voor een aantal problemen. Een paar zijn er van technische aard, zoals opslagcapaciteit en de vindbaarheid van informatie.
Er wordt al beduidend meer geproduceerd dan er aan opslagcapaciteit is. Sinds 2007 lopen de grafieklijnen uit elkaar.

En wat betreft de vindbaarheid. Op dit moment is 5% van alle data op het internet gestructureerde data en hoe vind de relevante informatie: metadata. The Economist schrijft over metadata o.a. het volgende:

“These days metadata are undergoing a virtual renaissance. In order to be useful, the cornucopia of information provided by the internet has to be organised. That is what Google does so well. The raw material for its search engines comes free: web pages on the internet. Where it ads value (and creates metadata) is by structuring the information, ranking it in order of its relevance to the query.

Google handle around half the world’s internet searches, answering around 35.000 queries every second. Metadata are a potentially lucrative business.

“If you can control the pathways and means of finding information, you can extract rents from subsequent levels of producers”.

Maar er zijn meer lastige zaken met de informatie-explosie en internet-revolutie. Het interpreteren van de enorme hoeveelheden data kan vrijwel alleen nog door complexe algoritmes die door weinigen nog worden begrepen. Dit wordt ook gezien als een belangrijke factor voor de huidige kredietcrisis. Wie kan nog beoordelen of de informatie ook betrouwbaar is?
Ook privacy komt steeds hoger op de digitale samenlevingsagenda te staan. Bij het vormgeven van de digitale samenleving zullen ook ethische kwesties moeten worden behandeld.

Voor wie het hele special report on managing information wil lezen kan dat ook gratis digitaal. Al heb ik de papieren versie gekocht. Maar ik heb (nog) een grote voorliefde voor papier

“Unlocking innovation” staat er groot op de homepage van data.gov.uk.

Data.gov.uk laat zien wat openbare bronnen, semantisch webtechnologie en samenwerking kunnen bewerkstelligen. Overheidsdata is openbare informatie die op een gemakkelijke manier toegankelijk moet zijn voor de burger. In de VS en het Verenigd Koninkrijk wordt daar ook werk van gemaakt. Minister-president Gordon Brown huurde o.a. Tim Berners-Lee in om te adviseren.

Op dit moment zijn 2500 datasets in RDF beschikbaar. Met deze data kunnen geïnteresseerden aan de slag om deze doorzoekbaar te maken op nieuwe manieren. De website is vanaf september online en er hebben ongeveer 2400 ontwikkelaars zich geregistreerd die hebben geparticipeerd in het mogelijk maken van deze website.
Er staan nu tien applicaties online die gebruik maken van de datafeeds. Dit is het begin. Iedereen die wil, kan een applicatie maken en de beste worden toegevoegd. Maar ook als je niet kunt programmeren, kun je je ideeën achterlaten en wellicht worden ze opgepakt en gerealiseerd.

Een aardig voorbeeld en een mix van Web 2.0 en het semantisch web is de website FillThatHole, een website die locatiedata gebruikt van het Office for National Statistics en mensen de mogelijkheid geeft om potholes – gaten en kuilen in de weg – en ander wegongemak te rapporteren.

Het is de tijd van het jaar dat we collectief de balans opmaken en vooral terugkijken op wat er allemaal veranderd is. Het is een gewoonte die in alle media terugkomt, denk maar aan de Top 1000 Allertijden en The Best Of …. Dus zoemt het momenteel op het internet van de terugblikken en top-zoveel-lijstjes. Aangezien het ook nog eens het einde van het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw is, zijn er ook nog eens de lijstjes met wat er allemaal in de afgelopen tien jaar is gebeurd. En op digitaal vlak is dat on-ge-lo-fe-lijk veel.

Een dappere poging dat allemaal te verwoorden, komt van de techwatchers van The Guardian. Ze blikken terug op de technologieën die “het gemaakt hebben” in de afgelopen tien jaar. Hun overzicht laat zich kort samenvatten als de periode waarin iedereen online is (1,7 miljard digitale wereldburgers), alles zoekt in Google (+300 miljoen dagelijkse zoekopdrachten) en zich vermaakt met een iPod (220 miljoen exemplaren verkocht). Ook besteden de auteurs aandacht aan crowdsourcing (Wikipedia!), cloud computing, Twitter en de grote antitrustzaak tegen Microsoft.

Het woord “Web 2.0″ komt gek genoeg niet in hun overzicht voor, evenals blogging (denk aan WordPress), YouTube of Flickr. Dat is dan ook altijd het makke aan die oudejaarslijstjes, compleet zijn ze nooit.

Vroeger is voor veel mensen nog steeds niet voorbij. De belangstelling voor het verleden is een constante. Sporen van het verleden worden steeds vaker toegankelijk gemaakt via moderne (informatie- en communicatie)middelen, waardoor deze steeds zichtbaarder en steeds beter en breder toegankelijk worden.

DEN, de Taskforce Archieven, Erfgoed Nederland en het Geheugen van Nederland waren benieuwd naar lokaal cultureel erfgoed. Dit omdat kleinere instellingen en historische verenigingen over veel interessant beeldmateriaal beschikken en er interesse is om deze online te delen. Dit zou als positief, maatschappelijke effect hebben, dat meer interessant beeldmateriaal (als onderdeel van de Digitale Collectie Nederland) binnen ieders handbereik komt.

Yola de Lusenet heeft gesproken met zestien historische verenigingen en kleine erfgoedbeherende instellingen. De gesprekken geven een levendig beeld van hoe het (lokale) verleden in stand wordt gehouden.

“Vroeger is van ons” laat zien dat “Vroeger” nu springlevend is, maar dat wie “Ons” is, nogal uiteenloopt.

Meer informatie over beeldbanken in het themadossier.