Uw favoriete titel niet als e-boek verkrijgbaar of u heeft geen zin uw reeds papieren boek opnieuw als e-boek aan te schaffen? Snij de bladzijden los en scan het boek zelf! In Japan een trend! In de slipstream van het succes van de Ipad worden er nu ook meer tekstscanners verkocht. Er zijn in Japan zelfs bedrijven gespecialiseerd in het lossnijden van bladzijden uit boeken. Deze trend heeft de fraaie term “jisui” meegekregen, wat zoveel betekent als “je eigen maaltje koken”.

In Japan lift de scannerverkoop mee in de succes van de Ipad. Een verkoper demonstreert een tekstscanner. (Bron: Mainichi Daily News)

Nu neemt het elektronisch lezen in Nederland nog niet zo’n hoge vlucht – dit zet uw verslaggever wel verder aan het denken. De KB gaat, in samenwerking met Google en andere bibliotheken, de hele Nederlandse boekproductie vanaf 1740 scannen. Is dat, gezien deze Japanse trend en wellicht ons voorland, wel nodig? Die Nederlandse boekproductie scannen we met z’n allen zelf wel even! Over crowdsourcing gesproken! Maar ik geef toe, het is een product van de firma Wensdroom & Toekomstmuziek, gezien de huidige situatie rondom auteursrechten. Maar daar gaan we het vandaag nu eens niet over hebben.

Uw verslaggever schrijft een paar dagen terug nog over het Franse megamassadigitaliseringsplan of hij wordt meedogenloos door de Hollandse werkelijkheid ingehaald. De KB heeft namelijk in haar beleidsplan 2010-2013 bekendgemaakt al haar boeken en tijdschriften vanaf 1470 te digitaliseren. Citaat: “Wij digitaliseren alle Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften vanaf 1470.” En: “in 2013 is 10% van alle Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften gedigitaliseerd (60 miljoen pagina’s door de KB, 13 miljoen pagina’s door derden).”

De laatste zinsnede – “13 miljoen pagina’s door derden” – is natuurlijk erg interessant. Van wie zijn al deze pagina’s en worden die dan op één platform (portal?) ontsloten? Ja, als ik het goed begrijp. De ambitie in het KB beleidsplan om te komen tot een nationale informatie-infrastructuur waarin “iedereen integraal [kan] zoeken in het gehele papieren en digitale bezit van de Nederlandse wetenschappelijke en openbare bibliotheken” is misschien wel minstens zo opvallend als het massadigitaliseringsplan. In 2013 zou een gebruiker alle digitale content in de Digitale Bibliotheek Nederland moeten kunnen doorzoeken en – al dan niet tegen betaling – kunnen raadplegen. Daarbij wordt er ook buiten de bibliotheeksector gekeken aangezien er gesprekken gaande zijn met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en het Rijksmuseum. Kortom, veelbelovende en schitterende vergezichten!

De grote niet-genoemde in het beleidsplan is Google (nu vooruit: één keer). Kan de KB dit megaproject helemaal af met “wat” extra geld van de overheid? In mijn eerdere blog over de Franse digitaliseringsplannen citeerde ik reeds de vijf, zeer lezenswaardige, aanbevelingen van Nick Poole (Collections Trust). Nummer 2 van zijn aanbevelingen: “Work with media providers (including, yes, Google) with existing market share”. Ook hier is het erg interessant om te zien welke kant het de komende jaren op zal gaan: gaat de KB de “Franse weg” bewandelen en Google “negeren” of zal er uiteindelijk toch met de Grote Informatie Gigant worden samengewerkt?

Lees vooral het hele beleidsplan voor verdere andere spannende plannen en prachtige vooruitzichten: nationale bibliotheekpas, verregaande e-depot plannen, digitaliseren-on-demand, auteursrechten, wat-al-niet. Ter afsluiting verwijs ik u graag naar een IP interview met KB-directeur Bas Savanije over de achtergronden van het plan.

In Le Monde is het recordbedrag genoemd van het Franse, door Sarkozy aangekondigde, digitaliseringsplan dat Google’s opmars moet stuiten: 750 miljoen euro. Het gaat daarbij niet alleen om digitalisering van boeken, maar ook om de numérisation van audio-visuele en museum objecten. Een aantal grote instituten zijn uitgenodigd deel te nemen: Bibliothèque nationale de France (BNF) voor de boeken, het Centre national du cinéma et de l’image animée (CNC) voor films, het Institut national de l’audiovisuel (INA) voor de de radio en televisie en tenslotte een aantal grote musea (onder andere het Louvre, Orsay en Centre Pompidou).

De aankondiging, in augustus 2009, van de BNF dat het met de reguliere overheidsbudgetten nooit zou lukken de boekencollecties compleet te digitaliseren en daarom ging onderhandelen met Google, lijkt haar vruchten te hebben afgeworpen. Sarkozy heeft, volgens Le Monde, de BNF verboden nog verder te onderhandelen met Google. De BNF hoopt 140 millioen uit het totale fonds los te peuteren.

Opvallend is verder in dit artikel is dat Nederland wordt genoemd (“les Pays-Bas de 90 millions juste pour l’audiovisuel”, of wel Beelden voor de Toekomst, dat in werkelijkheid 154 miljoen heeft ontvangen) en dat Bruno Racine, directeur van de BNF, verwacht dat door dit megaproject de kloof in Europeana tussen Franse digitale bronnen en de rest van het benedenmaats presterende Europese erfgoedveld enkel groter zal worden (nu al zou 50% van alle boeken in Europeana uit Gallica komen, de digitale boekenverzameling van de BNF).

Tenslotte een hartverwarmend pleidooi van Nick Poole, werkzaam bij het Britse Collections Trust, om dit enorme bedrag wijs te besteden. Zijn vijf aanbevelingen (“pleas-from-the-heart”) wil ik u niet onthouden:

1. Don’t pay for content without paying for the infrastructure to make use of and preserve it
2. Work with media providers (including, yes, Google) with existing market share
3. Allow people to use public funds to pay for rights clearance and licenses
4. Require people to clear content for maximal use including aggregation and open sharing/use
5. Let people spend the money to care for their Digital collections the way they do their physical ones